LISTIN BREYTIR HEIMINUM - listin viðheldur óbreyttu ástandi
Málþingið:
LISTIN BREYTIR HEIMINUM, listin viðheldur óbreyttu ástandi
21. maí kl. 12.00
Aðgangur ókeypis
Hjálmar Sveinsson stýrir málþingi á vegum Listahátíðar og fyrirlesarar eru Eiríkur Örn Norðdahl, María Kristjánsdóttir, Þórunn Erlu Valdimarsdóttir, Hjálmar H. Ragnarsson, Gestur Guðmundsson og Ragna Sigurðardóttir.
Listafólki var ætlað stórt samfélagslegt hlutverk á 20. öldinni. Það tók virkan þátt í að halda á lofti ákveðnum lífsgildum, í mjög pólitískum heimi, og að skapa þjóðareiningu heima fyrir. Heilu heimsveldin telfdu fram listafólki til að sýna menningarlegan styrk sinn og þjóðirnar áttu sín þjóðskáld og tónskáld. Þetta kerfi hefur riðlast undanfarin ár og áratugi. Hnattvæðingin, og ekki síður nýfrjálshyggjan, hefur dregið úr mikilvægi þjóðríkjanna og heimsveldi hafa veikst. Að sama skapi hefur mikilvægi fjárfesta, fyrirtækja og banka stóraukist. Hvert er hlutverk listanna við þessa nýju skipan? Það virðist vera takmörkuð eftirspurn eftir þjóðskáldum. Íslenska útrásin var engu að síður iðulega tengd hugmyndaauðgi og krafti listafólks. Listafólki var ætlað mikilvægt hlutverk. Hvert verður hlutverk listanna við enduruppbyggingu samfélagsins?
DAGSKRÁ MÁLÞINGSINS:
kl 12.00 HJÁLMAR SVEINSSON setur umræðuefnið í samhengi og kynnir frummælendur
12.10 - 12.30 Eiríkur Örn Norðdahl
AÐ SEGJA SAMTÍMA SINN
12.30 - 12.50 Ragna Sigurðardóttir
SÚPUELDHÚS EÐA KYRRALÍF
12.50 - 13.10 Gestur Guðmundsson
HVENÆR BREYTIR LIST, HVENÆR EKKI?
13.10 - 13.25 HLÉ
13.25 - 13.45 Þórunn Erlu Valdimarsdóttir
ÖMURLEGT AÐ LIST ÞURFI AÐ RÉTTLÆTA SIG
13.45 - 14.05 Hjálmar H Ragnarsson
NÚ ER VITSINS ÞÖRF, EKKI BARA EITTHVAÐ FALLEGT
14.05 - 14.25 María Kristjánsdóttir
AF HVERJU EKKI ...
14.00 - 15.00 (15.15) PALLBORÐSUMRÆÐUR
Hér að neðan má sjá viðfangsefni hvers fyrirlesara:
Ragna Sigurðardóttir:
Súpueldhús eða kyrralíf?
Á undanförnum árum hafa myndlistarmenn í æ ríkara mæli sóst eftir því að finna list sinni farveg í opinberu rými utan listasafna og hefðbundinna sýningarsala. Þeir vinna með arkitektum og koma að borgar-og hverfaskipulagi. Sú fagurfræði sem einkennir þessa vinnuaðferð hefur verið nefnd "relational aesthetics", eða venslalist. Minnst verður á hugmyndir franska sýningarstjórans Nicolas Bourriaud í þessu samhengi og tekin dæmi um listamenn og listaverk af þessum toga. Sú spurning vaknar hvort íslenskt samfélag nýti sér starfskrafta listamanna eins og best verði á kosið.
María Kristjánsdóttir:
"Af hverju ekki ...?"
Í fyrirlestrinum verður horft í logandi eldinn á tröppum Þjóðleikhússins og gjörningana í kringum Ríkisútvarpið. Spurt verður: Af hverju ekki að flytja listræna aflið sem leystist úr læðingi í búsáhaldabyltingunni og hugmyndaflugið að baki, af götunni inn í þessar stofnanir? Gæti það breytt Íslandi?
Þórunn Erlu Valdimarsdóttir:
Ömurlegt að list þurfi að réttlæta sig.
Ei er til maður sem ei nýtur lista og lætur þær kvelja sig. Endurtekning er ekki List. Hún tengist valdi, hæfasti og frekasti lifir og sagan leiðréttir illa. Vald vill vernda. List sem á fáa kaupendur. Ónýtt orðspor þjóðar + sjúkur heimur öskrar á læknandi listir. Þörfin aldrei meiri fyrir skapandi samhyggð = listir.
Eiríkur Örn Norðdahl:
Að segja samtíma sinn.
Hvernig segir maður samtíma sinn, hvernig (upp)lýsir maður hann án þess að verða honum samtímis að bráð? Er hægt að koma í veg fyrir að markaðurinn, og sá samtímaskilningur sem er honum samofinn, gleypi alla merkingu og geri að sinni? Gera skrauthvörf listamannsins verkið (og manninn) að einföldu skrauti, eða eru myndmálið og textaflúrið fær um að skjóta göt í samtímann, svo sjá megi í gegn?
Eiríkur Örn gengur meðal annars út frá eftirfarandi sítati í PB Shelley:
"[The poet] not only beholds intensely the present as it , and discovers those laws according to which present things ought to be ordered, but he beholds the future in the present, and his thoughts are the germs of theflowers and the fruit of latest times."
Úr Defence of Poetry.
Hjálmar H. Ragnarsson:
Nú er vitsins þörf, ekki bara eitthvað fallegt.
“Nú er vitsins þörf, ekki bara eitthvað fallegt, ekki bara eitthvað sem passar saman - nei, heldur einmitt hitt, það sem vill ekki, rekst á, er óþekkt, truflandi, stingandi og kannski meiðandi. Bara það sé vit, skilningur, hugsun, dýpt, vilji, eitthvað sem krefst, eitthvað sem kallar, kallar eftir mér og kallar eftir þér.”
Gestur Guðmundsson:
Hvenær breytir listin? Hvenær ekki?
Í fyrirlestrinum verður einkum litið á hlutdeild rokktónlistar í samfélagsbreytingum síðustu áratuga. Við hvaða aðstæður fer listin með stórt hlutverk í breytingum, og hvenær er hún ópíum fyrir fólkið?